Entlang dem Rande des Mondes

Museum van Bommel van Dam presenteert in nauwe samenwerking met het IKOB uit Eupen de dubbelexpositie Entlang dem Rande des Mondes. De ruim dertig contrastrijke, ruimtelijke kunstwerken van de Duitse kunstenaar Horst Keining en de Nederlandse kunstenaar Ton Slits, blijken in filosofische, compositorische en optische zin diverse raakvlakken en overeenkomsten te hebben.

Al schilderend en tekenend opereert Ton Slits (Valkenburg aan de Geul, 1955) vooral als een architect. Vanuit het grote ontstaat het kleine. Van totaliteit naar details. Vaak is er een centrum van waaruit een organisatie van lijnen en vormen of een structuur van stippels en punten ontstaat. Lijfelijk en geestelijk gaat de kunstenaar telkens de moedige confrontatie aan met het stilstaande beeld. Het uitgebeelde verhoudt zich, qua proporties en schaal, altijd tot de factor mens.

Het bijzondere van het werk van Slits is dat het altijd eerst om een ruimtebepaling gaat: de avontuurlijke mens verkent het onmetelijke; denkt van groot naar klein; brengt hiërarchie aan en maakt aansluitend vanuit piepkleine principes structuren. Dan volgt, hoe kan het ook anders, de essentiële ruimte-ervaring, die zowel sferisch als realistisch kan zijn. Wat is er feitelijk te zien? Hoe communiceert het met mij? Na verkennen volgt herkennen. Vanuit het kleine ontvouwt zich dan weer het grote.

Het lijkt alsof Slits er in zijn recente oeuvre telkens veel genoegen in schept om door middel van dubbelzinnige composities, rare uitsneden uit een soms subtiel gesuggereerd groter geheel en atypische, vervreemdende kleurschakeringen in grijs, groen, roze, oranje en incidenteel ook blauw en geel, twijfel in bovenstaande materie te zaaien. Kijkers weten vaak niet of zij een micro- dan wel een macrokosmos ‘tegenover' zich hebben.

Slits ontregelt met voorbedachte rade voor de hand liggende aannames of lui en oppervlakkig kijken. Telkens word je door de hyperscherpe architect bij het verkennen gedwongen je letterlijke alsook figuurlijke positie opnieuw te bepalen. Kijken we als het ware door de zoeker van een camera of microscoop naar bewust gefixeerde, minuscule partikels? Kijken we door een periscoop naar ‘bevroren' dingen die ons in ruimtelijke zin omgeven? Kijken we van boven, vanuit een luchtballon of zweefvliegtuig, op grote structuren neer? Kijken we, lopend of staand, tegen logische verbanden aan die zich vrijwel op dezelfde ooghoogte bevinden? Kijken we, als we vrijelijk associëren, liggend op onze rug, van onderen naar stills van kolossale processen die zich boven ons afspelen? Kijken we door een telescoop naar momentopnamen van kosmische verschijnselen? Al deze nuances - naar, rondom, op, tegen - zijn van eminent belang in het picturale spel dat de conceptuele maker blijvend met ons speelt. Slits leert ons feitelijk bewuster kijken en alerter bepalen. En bovenal scherper ervaren.

In het aprilnummer van Uit|In ga ik dieper in op het werk van de andere exposant, Horst Keining.

Tekst: Rick Vercauteren, directeur Museum van Bommel van Dam.

Museum van Bommel van Dam, Venlo

7 februari t|m 23 mei